شمس الدين محمد بن محمود آملي
296
نفائس الفنون في عرائس العيون ( فارسى )
و از فواكه و حبوب بر ترنج و برنج هندى و از درختان بر نخل و رز و هر درخت بلندى كه ميوه او را دسومتى قوى باشد و آن را خشك كنند و بر نيشكر و از اغذيه و ادويه بر هر چيزى كه حرارت او بدرجه چهارم نه رسد و به همه حال بيمنافع نبود . و از طعوم بر حرارت و از الوان بر شقرت و صفرت و چيزهاى روشن و از چهار پايان بر اسب و گوسفند . و از مرغان بر عقاب و باز و خروس و قمرى و از اعضا بر سر و سينه و دماغ و جانب راست از بدن . و از اسنان بر وسط عمر و از انساب بر پدر و برادران ميانين و موالى و از طبقات مردم بر ملوك و عظما و رؤساء و اصحاب تدبير و از طبايع و احوال و افعال بر رياست و رغبت در جمع مال و اهتمام بامور معاد و اقتدار بر اشرار و قهر اهل عصيان و بر عقل و معرفت و فهم و بها و زهد و ذكر جميل و مخالطت با مردمان و سرعت غضب و لطافت و محبت و شهرت و قوت و غلبه و از صور و اشكال بر بزرگى سر و قوت بدن و سمن و سبوطت شعر . زهره بر بابل و عرب و هر شهرى كه ميان بيشه و جزاير باشد و بر راههائى كه آبها بسيار باشد و بر خانهاى خوب و از جواهر بر مرواريد و زبرجد و جزع و حلى مرصع بجواهر و اوانى زر و سيم و بر سرمه . و از فواكه و حبوب بر انجير و انگور و خرما و جو و حلبه و از درختان بر سرو و ساج و درخت سيب و به . و از اغذيه و ادويه هر چه معتدل باشد در برودت و رطوبت و نافع و لذيذ بود و از طعوم بر دسومت و از الوان بر بياض خالص و سمرت و ضياء . و بعضى گفتهاند خضرت و از حيوانات بر هر ذى حافر و ابيض يا اصفر از وحوش و بر ماهى و از طيور بر فاخته و ورشان و عندليب و ملخ و هر مرغى كه آن را خورند .